De raadscommissies zijn waar HET gebeurt
We schreven eerder dat elke gemeenteraad anders vergadert, ondanks dat ze allemaal op dezelfde gemeentewet gebaseerd zijn:
https://adrem-debatstrategie.nl/debat/waarom-elke-gemeenteraad-anders-vergadert/
Maar helemaal correct is dat niet. Of eigenlijk: niet helemaal compleet. Want: hoewel elke gemeenteraad in detail anders vergadert, ziet de besluitvorming er vrijwel altijd hetzelfde uit: fracties stemmen over voorstellen, en als de meerderheid voor een voorstel stemt, dan BAM heb je beleid. Dat besluiten nemen gebeurt in de raadsvergadering, en die is wel redelijk gedetailleerd vastgelegd in de gemeentewet. Vandaar dat je overal raadsleden ziet stemmen, stemverklaringen ziet afgeven, en in de weer ziet met ‘moties’ en ‘amendementen’.
Waar zie je dan de echt grote verschillen in vergaderaanpak tussen gemeenten? Het formele antwoord: in de raadscommissies. Volgens artikel 82 van de gemeentewet, beslissen gemeenteraden zelf óf en hoe precies ze commissies instellen. Dat doen ze dan met een lokale verordening. En in zo’n lokale verordening staat dan onder andere welke commissies er zijn, wie erin zitten en wat hun verhouding is met de officiële raadsvergadering.
Toch kan je ook in die lokale verordeningen weer gedeelde patronen vinden, en veel loopt in elkaar over. Je kunt verschillende vergadermodellen indelen naar waar ze de nadruk op leggen:
- op inhoudelijke expertise, met een ‘commissie-model’
- op fasen van besluitvorming, met een ‘BOB-model’
- op regie en controle van de agenda-vorming, met een ‘agenda-commissie’
In de praktijk lopen die drie modellen door elkaar, en in de praktijk komen wij genoeg gemeenteraden tegen die bij hoog en bij laag beweren dat ze géén BOB-model hanteren, maar wel in de inhoudelijke commissies de beraadslaging faseren langs een meningsvormende en oordeelsvormende fase.
Wat dit laat zien, is dat effectief vergaderen als gemeenteraadslid, meer een kwestie is van gewoonte, informele cultuur en gebruiken, en gewoon doen en kijken waar je elkaar kunt vinden. Dat geldt overigens niet alleen voor de raad: in een uitstekend en vermakelijk boek schrijft historica Carla Hoetink precies hetzelfde: ‘Macht der gewoonte. Regels en rituelen in de Tweede Kamer na 1945’.
Wil je meer weten over effectief vergaderen en debatteren in de gemeenteraad? Schrijf je dan in voor onze open inschrijvingscursus ‘debatteren voor gemeenteraadsleden’:
En wil je meer weten over debatteren in de raad, hetzij als fractie, hetzij als raad als geheel, kijk dan hier eens:
https://adrem-debatstrategie.nl/trainingsoverzicht/doelgroepen/politiek-en-bestuur/